Meer aandacht voor huurwoningen bij extremer weer

Warme slaapkamers, natte kruipruimtes en steeds meer hitte in huis. Voor veel huurders zijn de gevolgen van klimaatverandering al merkbaar. Vooral corporatiewoningen krijgen hiermee te maken. Voor woningcorporaties betekent dat niet alleen problemen voor bewoners, maar ook een groter risico op schade en hogere onderhoudskosten.

Meer dan 100 professionals uit het hele land kwamen op 3 maart samen in het Timmerhuis in Rotterdam. Medewerkers van woningcorporaties, gemeenten, waterschappen, ministeries en kennisorganisaties spraken daar over een groeiend probleem. Hoe zorgen we dat huurwoningen beter bestand zijn tegen hitte, wateroverlast en andere gevolgen van klimaatverandering. Daarom organiseerden Gemeente Rotterdam, DGBC en Rotterdams WeerWoord de bijeenkomst Klimaatrisico’s bij corporaties en gemeenten: samen aan de slag! Hier lees je de resultaten van de bijeenkomst.

Het onderzoek

Uit onderzoek van DGBC en Climate Adaptation Services blijkt dat corporatiewoningen vaker te maken krijgen met klimaatproblemen dan andere woningen in Nederland. Het gaat om vier grote risico’s: hitte, droogte, wateroverlast en overstroming. Zo heeft 75 procent van de onderzochte corporatiewoningen een middelhoge of hoge kans op hittestress door warme nachten. Landelijk ligt dat op 55 procent.

Samenwerken staat centraal

De belangstelling was groot en de gesprekken kwamen al snel op gang. De middag begon met een plenaire opening. Wethouder Pascal Lansink Bastemeijer vertelde over de plannen van Rotterdam om de stad beter voor te bereiden op klimaatverandering. Daarbij spelen programma’s zoals Groene Waterstad en Rotterdams WeerWoord een belangrijke rol.

Daarna liet Roosmarijn van de Velde zien hoe woningcorporaties beter inzicht kunnen krijgen in de risico’s voor hun woningen. Met het Framework Climate Adaptive Buildings kunnen corporaties onderzoeken waar hun woningen kwetsbaar zijn voor bijvoorbeeld hitte of wateroverlast. Ook Luke Davids van Rotterdams WeerWoord en Marie Clif Cazal van Woonstad Rotterdam vertelden over hun samenwerking in de praktijk. Veel oplossingen liggen niet alleen bij een gebouw, maar juist in de wijk. Daarvoor is samenwerking nodig.

Gebiedssamenwerking vraagt aanjagers

Tijdens de deelsessies gingen deelnemers verder in gesprek. In de sessie over samenwerking in de wijk kwam naar voren dat er mensen nodig zijn die het onderwerp echt trekken. Zulke aanjagers zorgen ervoor dat plannen ook echt worden uitgevoerd. Ook werd duidelijk dat tijd, geld en mensen vaak een knelpunt zijn. Veel organisaties hebben weinig ruimte om nieuwe projecten te starten. Toch klonk er ook een oproep om slimmer samen te werken. Door elkaar eerder op te zoeken en werk te combineren kunnen partijen meer bereiken. De samenwerking moet bovendien breder zijn dan alleen gemeenten en corporaties. Ook waterschappen, GGD’en en bewoners spelen een rol. Sommige deelnemers gaven aan dat een projectleider kan helpen om plannen beter te organiseren en voortgang te houden.

Hitte in huis

In een andere sessie stond hitte centraal. Onderzoekers en professionals deelden ervaringen uit projecten over hitte in huurwoningen en het hitteplan van de GGD Amsterdam. Hitte is op dit moment een van de grootste risico’s voor corporatiewoningen. Vooral in oudere appartementen kan de temperatuur tijdens warme dagen sterk oplopen. Bewoners krijgen dan te maken met slecht slapen, benauwdheid en gezondheidsklachten. Daaruit bleek dat niet alleen gebouwen belangrijk zijn. Ook het gedrag van bewoners speelt een rol. Zonwering, ventilatie en andere maatregelen werken alleen goed als bewoners weten hoe ze die kunnen gebruiken.

Klimaatrechtvaardigheid

Daarbij speelt ook klimaatrechtvaardigheid een rol. Klimaatverandering raakt niet iedereen op dezelfde manier. Bewoners van sociale huurwoningen wonen relatief vaak in wijken waar hitte, wateroverlast of vochtproblemen vaker voorkomen. Ook hebben zij minder mogelijkheden om hun woning zelf aan te passen. Veel huurders kunnen bijvoorbeeld niet zomaar zonwering plaatsen of hun woning aanpassen. Daar is vaak toestemming van de verhuurder voor nodig en het kost geld. Daarom spelen woningcorporaties en gemeenten een belangrijke rol bij het nemen van maatregelen. Door woningen en buurten beter voor te bereiden op extremer weer kunnen ook kwetsbare bewoners veilig en gezond blijven wonen.

Kosten van niets doen

Ook was er een sessie over geld. Wat kost het om woningen aan te passen aan klimaatverandering en wat kost het als je niets doet. Volgens de deelnemers is één ding duidelijk. Investeren in klimaatmaatregelen loont. Als organisaties wachten, kunnen schade en kosten later veel groter worden. Op dit moment ontbreekt nog een gezamenlijke manier om kosten en opbrengsten goed te berekenen. Daardoor is het lastig om investeringsbeslissingen te nemen. De sessie was een eerste stap om te onderzoeken hoe zo’n financieel kader eruit kan zien.

Werk combineren

In meerdere gesprekken kwam hetzelfde advies terug. Zoek koppelkansen. Veel organisaties hebben beperkte tijd en middelen. Door klimaatmaatregelen te combineren met onderhoud of renovatie kan werk efficiënter worden uitgevoerd. In Rotterdam gebeurt dat al op verschillende plekken. Zo zijn in Overschie woningen bij het Mookhoekplein voorzien van zonneschermen om de woningen koel te houden. Dat zijn maatregelen die direct verschil maken voor bewoners. Ook kunnen woningcorporaties gebruikmaken van de subsidie Klimaatadaptatie van de gemeente Rotterdam om maatregelen te nemen die woningen beter beschermen tegen extremer weer.

Samen naar oplossingen

Guido Slokkers van Gemeente Rotterdam benadrukte dat samenwerking de sleutel is. Corporaties zijn verantwoordelijk voor een goede basis van leefbaarheid, terwijl veel oplossingen juist op wijkniveau liggen. Daarom moeten verschillende partijen samenwerken. Ook vanuit DGBC klonk dezelfde boodschap. Er is al veel kennis en energie in de sector. De uitdaging is om die kennis beter te bundelen en maatregelen op grotere schaal toe te passen.

Veilig wonen

Volgens Marike Bonhof, bestuurder van woningcorporatie Ymere, gaat het uiteindelijk om iets heel basaals: veilig wonen. Een woning moet mensen beschermen, nu en in de toekomst. Door nu maatregelen te nemen kunnen corporaties ervoor zorgen dat huurders ook later gezond en veilig wonen. Dat vraagt om samenwerking tussen corporaties, gemeenten, waterschappen en andere partners.

Werk je bij een woningcorporatie, gemeente, waterschap of een andere organisatie rond wonen en leefbaarheid? Zoek de samenwerking op. Door kennis te delen zetten we sneller stappen naar veilige en klimaatbestendige huurwoningen. Meer weten over de klimaatrisico’s voor corporatiewoningen? Lees het onderzoek van DGBC en Climate Adaptation Services.