Icon Left Overzicht
  • vandaag

Een typisch Nederlandse zomer

De zomer van 2026 was in Nederland de warmste zomer sinds de metingen in 1901 begonnen. Ook was het zeer droog. Rotterdam en de regio konden veel gevolgen opvangen. De druk op mensen, natuur, landbouw, vervoer en waterbeheer was wel groot.

Een volgende periode met hitte en droogte vraagt om goede informatie, meer ruimte voor water en hulp voor mensen die zich minder goed kunnen beschermen.

Wat de hete en droge zomer van 2026 betekende voor Rotterdam en de regio

Geschreven door Jonas R.J. Martens voor Rotterdams WeerWoord

Ik heb net mijn regenjas opgehangen. Buiten waait het hard en valt er af en toe een bui. Het is oktober. Op zulke dagen voelt de hete zomer alweer ver weg. Toch is het belangrijk om terug te kijken. Wat betekenden de hitte en droogte voor Rotterdam en de regio? Wat ging goed? Waar kwamen mensen en systemen onder druk te staan? En wat moeten we vóór een volgende hete zomer regelen?

Voor dit verhaal sprak ik met mensen die de gevolgen van dichtbij zagen. Ik sprak met een onderzoeker, een boer en medewerkers van een waterschap, het Havenbedrijf, de gemeente en de Voedseltuin.

De zomer van 2026 in cijfers

Volgens het KNMI was de zomer van 2026 zeer warm, zonnig en droog. De cijfers hieronder komen van meetstation De Bilt.

  • De gemiddelde temperatuur was 19,3 °C. Normaal is dat 17,5 °C.
  • Er waren 81 warme dagen van 20 °C of hoger. Normaal zijn dat 64 dagen.
  • Er waren 37 zomerse dagen van 25 °C of hoger. Normaal zijn dat 22 dagen.
  • Er waren 11 tropische dagen van 30 °C of hoger. Normaal zijn dat 5 dagen.
  • In Nederland viel gemiddeld 170 millimeter regen. Normaal is dat 224 millimeter.
  • Op 26 juni werd in Ell 39,4 °C gemeten. Die dag gold voor het eerst in Nederland code rood voor extreme hitte.

De zomer was veel warmer en droger dan normaal. De cijfers vertellen niet precies wat er in iedere Rotterdamse wijk gebeurde. De temperatuur en de hoeveelheid regen kunnen per plek verschillen.

Staafgrafiek van de temperatuur in Rotterdam tussen 1850 en 2025. De recente jaren zijn vooral rood.
De temperatuur in Rotterdam stijgt. Blauwe balken zijn jaren die koeler waren dan het gemiddelde. Rode balken zijn warmere jaren. Bron: Show Your Stripes, University of Reading.

Hitte en droogte zijn niet hetzelfde

Hitte betekent dat de lucht en de omgeving ongewoon warm zijn. Droogte betekent dat er lange tijd te weinig water is in de bodem, het grondwater, sloten en rivieren. Hitte kan droogte erger maken, omdat meer water verdampt. In de stad zorgt hitte vooral voor risico’s voor de gezondheid. In de regio zorgt droogte ook voor problemen met landbouw, natuur, scheepvaart en de aanvoer van zoet water. Zoet water bevat weinig zout. Dit water is nodig voor drinkwater, landbouw, natuur en bedrijven.

Weinig zoet water in de regio

“Aan het einde van de zomer werd het steeds spannender voor Rotterdam. Het had geen week langer moeten duren.” Ted Veldkamp, lector Klimaat en Water aan Hogeschool Rotterdam

De Rijn voerde in de zomer weinig water aan. Rijkswaterstaat meldde in juli een dreigend watertekort. Waterbeheerders moesten zorgvuldig kiezen waar het beschikbare zoete water naartoe ging.

Kaart met routes voor de aanvoer van extra zoet water naar West-Nederland.
De blauwe en rode lijnen geven routes aan waarmee extra zoet water naar West-Nederland kan worden gebracht. Bron: waterakkoord Klimaatbestendige Wateraanvoer en Doorvoer Krimpenerwaard.

Anne Blom werkt bij het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. Dit waterschap beheert een deel van Rotterdam en de regio. Volgens Anne bleef een directe noodsituatie in het eigen gebied uit. Daar waren wel extra aanvoerroutes en afspraken met andere waterbeheerders voor nodig.

“Om hier in de regio voldoende water beschikbaar te houden, is via een grote omweg zoet water aangevoerd uit het Amsterdam-Rijnkanaal.” Anne Blom, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard

Via speciale routes kwam extra zoet water naar West-Nederland. Dit hielp tegen verzilting. Verzilting betekent dat zoet water zouter wordt, doordat zout water vanuit zee verder het land in komt. Zout water kan schade geven aan planten, landbouwgrond en natuur. In het gebied van Delfland gold in augustus tijdelijk een verbod om water uit sloten en vaarten te halen. Ook bleef een verbod op het gebruik van enkele sluizen langer gelden. Hierdoor bleef meer water in het gebied en kwam minder zout water binnen. Goede voorbereiding en samenwerking zijn nodig als zoet water schaars wordt.

Luchtfoto van kronkelende watergeulen tussen groene en bruine stukken land.
Nederland ligt in een delta. Rivieren voeren zoet water aan en de zee brengt zout water landinwaarts. Foto: Edwin Paree, ARK Rewilding.

Een gezonde bodem houdt water vast

Ik bezocht de akkers van Nico Rodenburg, de Brielse Boer. Hij verbouwt aardappelen, uien, graan en suikerbieten. Toen Nico het bedrijf van zijn vader overnam, koos hij voor kwaliteit en een gezonde bodem.

Boer Nico Rodenburg spreekt op zijn akker met een groep bezoekers.
Nico Rodenburg werkt aan een gezonde bodem die water langer kan vasthouden. Foto aangeleverd door de Brielse Boer.

“Toen ik het van mijn vader overnam, ben ik gaan sturen op kwaliteit en duurzaamheid.” Nico Rodenburg, boer op Voorne-Putten

Nico werkt al jaren aan grond die meer vocht vasthoudt. Daardoor bleven zijn gewassen tijdens droge weken langer groeien. Zijn bedrijf blijft afhankelijk van zoet water uit het Brielse Meer. Als het watertekort groter wordt, kan ook een gezonde bodem niet alle gevolgen opvangen.

Laag water raakt de binnenvaart

Door de lage stand van de Rijn konden binnenvaartschepen minder lading meenemen. Sommige schepen moesten vaker varen of omvaren. Een deel van de lading ging verder per trein of vrachtwagen. Johan Gille werkt bij Havenbedrijf Rotterdam. Hij merkte dat bedrijven beter waren voorbereid dan tijdens de langdurige droogte van 2018. Partijen konden elkaar sneller vinden en informatie delen. Er waren wel meer scheepsbezoeken en meer werkzaamheden nodig om goederen op hun bestemming te krijgen.

De totale economische schade van de zomer van 2026 was tijdens het schrijven nog niet bekend. Onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam schatte de schade door het lage water van 2018 voor Nederlandse en Duitse bedrijven op ongeveer 2,8 miljard euro.

Binnenvaartschip naast een droge rivieroever door de lage waterstand.
Bij laag water kunnen binnenvaartschepen minder lading meenemen. Foto: ANP.

Hitte raakt niet iedereen gelijk

In Rotterdam bleef de warmte vooral hangen in wijken met veel steen en weinig groen. Warme woningen en nachten kunnen zorgen voor slecht slapen, uitdroging en andere gezondheidsklachten. Ouderen, jonge kinderen, zwangere mensen en mensen met een slechte gezondheid lopen meer risico. Ook geld, de woning en de buurt maken verschil. Niet iedereen heeft goede zonwering, een koele woning of geld voor extra stroom. Sommige mensen kunnen niet makkelijk naar een koele plek. Daarom is hulp in de buurt belangrijk.

Wijkhitteplan Rotterdam
Een ventilator kan verkoeling geven tijdens hete dagen. Goede zonwering en een koele plek helpen ook. Foto: Rotterdams WeerWoord.

Tara van Iersel is adviseur hitte en droogte bij de gemeente. Zij zag dat extreme hitte extra druk zette op hulpdiensten en de zorg. Volgens haar draaiden hulpdiensten overuren. Medewerkers van Rotterdamse ziekenhuizen kregen meer mensen met hitteklachten binnen dan normaal. Precieze cijfers over het aantal Rotterdammers met hitteklachten waren tijdens het schrijven nog niet beschikbaar. De ervaringen van medewerkers wezen wel op een zware periode voor de zorg.

Afspraken vóór het heet wordt

Rotterdam werkt met wijkhitteplannen. Bewoners, zorgorganisaties en andere partijen spreken vóór de zomer af wie wat doet tijdens hete dagen. Zij zoeken bijvoorbeeld koele plekken, delen informatie en kijken om naar mensen die extra hulp nodig hebben.

“In één keer zag ik heel veel ambulances rondrijden.” Ervaring van een bewoner, gedeeld met wijkcoördinator Paula Zwitser

Wijkcoördinator Paula Zwitser ziet dat vertrouwen een grote rol speelt. In sommige buurten bereikt een bekende bewoner meer mensen dan de overheid. De wijkhitteplannen werken daarom met mensen die de buurt en de bewoners goed kennen. Hun kennis, tijd en contacten zijn een belangrijk deel van de aanpak. Deze inzet moet volgens Paula serieus worden genomen en betaald worden.

Twee metingen van een glijbaan. In de zon is de glijbaan 70,4 graden en in de schaduw 28,8 graden.
Op het Tidemanplein werd een temperatuur van 70,4 °C gemeten op een glijbaan in de zon. In de schaduw was de temperatuur 28,8 °C. Foto: Mustapha Akchich.

Niet genoeg water voor alle planten

De Voedseltuin in het Merwe-Vierhavensgebied kweekt groente en fruit voor de Voedselbank. Vrijwilligers werken er samen. Tijdens de droge zomer was er niet genoeg water voor alle planten. De huidige regenton bleek te klein voor een lange droge periode. “We gaven alleen water aan de planten in de moestuinbedden. De druiven bleven klein en andere planten gingen dood. Dat voelt als verlies als je een plant zelf hebt verzorgd,” vertelt Marjolein Moeijes van Voedseltuin Rotterdam. De Voedseltuin onderzoekt daarom hoe zij meer regenwater kan opvangen, bijvoorbeeld vanaf een dak in de buurt. Dit geeft de tuin meer water tijdens droge weken.

Vrijwilligers en kinderen werken tussen de planten in de Voedseltuin Rotterdam.
Vrijwilligers onderhouden de Voedseltuin in het Merwe-Vierhavensgebied. Tijdens de droge zomer was er niet genoeg water voor alle planten. Foto: Voedseltuin Rotterdam.

Wat we van deze zomer leren

  • Voorbereiding vóór de zomer maakt sneller handelen mogelijk.
  • Goede informatie helpt bewoners, bedrijven en overheden bij het nemen van besluiten.
  • Samenwerking tussen overheden, waterbeheerders, bedrijven en bewoners helpt tijdens extreem weer.
  • Een gezonde bodem en meer groen houden water langer vast en geven verkoeling.
  • Regenwater opvangen en opnieuw gebruiken vermindert de vraag naar drinkwater.
  • Hulp moet ook bewoners bereiken die weinig geld, een warme woning of een klein netwerk hebben.

Wat Rotterdam al doet

Rotterdams WeerWoord werkt aan het opvangen en opnieuw gebruiken van regenwater. Water en bodem krijgen een belangrijke plek in plannen voor woningen, bedrijven en de openbare ruimte. Wijkhitteplannen helpen bewoners en organisaties om vóór hete dagen afspraken te maken. De gevolgen verschillen per wijk, gebouw en bewoner. Plannen, maatregelen en hulp moeten daarom passen bij de plek en bij de mensen die er wonen of werken.

Advies van de schrijver

Ik mis één openbaar overzicht met actuele informatie over hitte, droogte, rivierstanden en watertekort. In dit overzicht moet staan wanneer een belangrijke grens wordt bereikt en welke besluiten dan kunnen volgen. Bewoners, boeren, bedrijven en professionals kunnen zich dan eerder voorbereiden. Ook wil ik dat regenwater op meer plekken wordt opgevangen, bewaard en opnieuw gebruikt. Dat kan bij woningen en tuinen, maar ook bij bedrijven, kassen, parken en straten. Bij nieuwe plannen moeten water en bodem vanaf het begin meetellen. Niet iedere plant, teelt, woning of bedrijf past goed op iedere plek.

Bereid je nu voor op de volgende hete en droge periode

De zomer van 2026 was een waarschuwing. Dankzij een goede voorbereiding en samenwerking konden veel problemen worden beperkt. Toch kwamen mensen, natuur, landbouw, vervoer en waterbeheer dicht bij hun grens. Wacht daarom niet tot de volgende hittegolf of lange droge periode.

Bereid je woning, tuin, straat of buurt voor op hitte en droogte. Bekijk praktische tips voor jouw huis, tuin of buurt. Werk je aan een gebouw, straat, buurt of project? Bekijk dan de klimaatkaarten per wijk en kies passende maatregelen in de toolkit.

Regenbui boven Rotterdam. Foto Anton de Zee.